Opšivke od A do Ž: okapnica, vjeterlajsna, uvala, sljemenjak

Opšav je najjeftiniji dio krova i najčešći uzrok njegovih problema. Kad voda ulazi u strehu, kad vjetar podigne rub kod zabata ili kad se uvala prelije za jakog pljuska, gotovo nikad nije kriv pokrov — kriv je limeni detalj koji je pogrešno dimenzioniran, prekratak ili prišarafljen tako da se ne može širiti. Ovo je vodič kroz nazive, mjere i pravila po kojima se opšavi rade — i kroz greške koje se plaćaju godinama.

Tko je tko na krovu

Limarski žargon je pun germanizama i regionalnih naziva, pa isti komad lima kod tri majstora ima tri imena. Evo prijevoda:

• Okapnica (okapni lim, uvodni lim) — na strehi; vodi vodu s pokrova u žlijeb i sprječava da se voda podvuče pod pokrov ili curi po fasadi.
• Vjeterlajsna (vjetrobran, zabatna ili čelna opšivka, kalkanska lajsna) — na zabatu; brani da vjetar zabije kišu pod pokrov i da podtlak digne rub krova.
• Uvala (iksna, uvalni žlijeb) — u konkavnom spoju dviju ploha; prima vodu s obje strane i zato je najopterećeniji lim na krovu.
• Sljemenjak (šljemenjak, sljemena kapa) — na sljemenu; zatvara spoj ploha, ali mora propuštati zrak.
• Zidna opšivka (vandiksna, priključna limarija) — gdje krov dolazi na uspravni zid, atiku ili dimnjak.
• „Glid” — nije element nego dodatni pregib na rubu koji sprječava da voda kapilarno pobjegne preko ruba. Zato „uvala sa glidom” nije ukras nego funkcija.

RŠ: jedina mjera koja određuje cijenu

Razvijena širina je duljina ravne trake prije nego uđe u kantpresu — dakle zbroj svih dionica presjeka. Po njoj se opšav i naplaćuje, u razredima. A razredi nisu sasvim proizvoljni: dio granica pada točno na podjelu table od 1250 mm — 1250 na dva je 625, na tri 416,7, na četiri 312,5, na pet 250 mm. Ostale granice slijede okrugle centimetarske korake iz cjenika. Praktična posljedica je ista: opšav od 313 mm i onaj od 318 mm nisu isti novac, iako je razlika pola centimetra. Povucite klizač:

Jedna zamka pri mjerenju: ako RŠ računate zbrajanjem vanjskih kotagotovog presjeka, dobit ćete otprilike milimetar viška po svakom pregibu od 90° (lim se pri savijanju „skrati” jer materijal putuje oko radijusa). Kod šest pregiba to je šest milimetara — nevažno, osim ako ste na samoj granici cjenovnog razreda. Naš Opšivka Designer računa razvijenu širinu iz dionica koje nacrtate, pa taj problem otpada.

Radijus savijanja: premaz odlučuje, ne lim

Ovo je detalj koji dijeli dobar opšav od onog koji za pet godina prohrđa na pregibu. Minimalni radijus savijanja ne određuje čelik nego premaz, a mjeri se T-bend testom po EN 13523-7: oznaka nT znači da premaz ostaje bez pukotina kad se lim pregne oko n vlastitih debljina. Standardni poliesterski sustav tipično drži ≈3T, mat sustavi ≈2T— dakle mat podnosi oštriji pregib. Preračun u milimetre radije prepustite datasheetu konkretnog sustava nego formuli. Limarski „oštar” pregib ispod te oznake je ispod specifikacije premaza — pukotine u boji na vanjskoj strani pregiba tada se ne vide odmah, nego kad krenu rđati. O tome kako se premazi razlikuju pisali smo u članku o završnim premazima.

Uz to, dvije stvari koje treba znati o toleranciji i temperaturi. Kut se ne može saviti savršeno precizno: opće tolerancije za savijene limove (ISO 2768-1, srednji razred) dopuštaju odstupanje kuta koje raste kako krak postaje kraći — tko crta okapnicu s krakom od 15 mm, dobit će veće odstupanje i to nije greška proizvodnje. Napomena zbog čestog nesporazuma: naša deklarirana CNC tolerancija ±0,2 mm je dimenzijska — odnosi se na duljine dionica, ne na kut pregiba. I: bojani lim se ne savija na hladnoći. U praksi se obrađuje na temperaturi iznad ~+10 °C (idealno u temperiranom prostoru); lim dovezen iz ledenog kamiona treba odstajati prije savijanja, jer je premaz na niskoj temperaturi krhak.

Povezani Proizvod

Opšivka Designer — nacrtaj i naruči

Nacrtajte presjek opšava dionicu po dionicu, alat izračuna razvijenu širinu i cijenu po razredu. Osam gotovih preseta: okapnica, vjeterlajsna, sljemena kapa, uvala, vandiksna, prozorska klupica, kutni i Z profil.

Na upit

Otvori Shop

Preklopi, dilatacije i nagib

Opšavi se nastavljaju preklopom od najmanje 10 cm (riječ je o opšavu; poprečni preklop samog pokrova traži više — vidi vodič o trapeznim profilima), uvijek u smjeru otjecanja vode — gornji komad preko donjeg. Kod manjih nagiba pravila se pooštravaju: što je krov blaži, to voda sporije otječe i lakše se podvlači, pa se traži veći preklop, a ispod otprilike 15° prelazi se s običnog preklopa na vodonepropusni spoj (lemljen, zakovan s brtvom). To je važno kod uvala, gdje je nagib uvijek manji od nagiba samih krovnih ploha.

I dilatacije. Čelik se rasteže oko 0,012 mm po metru i stupnju, pa se komad od 3 metra pri ljetno-zimskoj razlici od stotinjak stupnjeva pomakne preko 3,5 mm — na šestmetarskom dvostruko. Zato se dugi opšavi ne pričvršćuju kruto po cijeloj duljini nego preko haftera/kliza, pojedinačni komadi drže se u granicama od oko 3 metra za izravno pričvršćenje, a dilatacijski element ide otprilike svakih 15 metara — od ugla ili čela na polovici tog razmaka, od unutarnjeg ugla na četvrtini, jer se ondje štete najčešće javljaju. Isto pravilo vrijedi i za duge žljebove; razradili smo ga u članku o odvodnji. Valovit opšav i iščupani vijci nisu loš lim nego zaboravljena dilatacija.

Opšavi su mjesto gdje se najviše štedi i najviše gubi. Nekoliko centimetara razvijene širine, jedan preklop više i pravilan radijus savijanja koštaju zanemarivo u ponudi — a upravo o njima ovisi hoće li krov biti suh za deset zima.

Cijene opšivki po razredima razvijene širine držimo javno, što u ovoj branši nije uobičajeno — o tome kako i zašto ima upriči o Modecu i javnom cjeniku.

Povezani Proizvod

Ravni Lim Bojani RAL 7016/9005

Sirovina iz koje režemo i savijamo opšave — pocinčani lim s poliesterskim premazom u RAL 7016 ili 9005. Širinu table potvrđujemo pri narudžbi.

9.00€/m²bez PDV-a

Otvori Shop